Trang chủBKTT Thiếu nhiBKTT Phổ thôngBKTT Nâng caoBKTT Tổng hợpVăn minh thế giớiKhám phá & Phát minhCác nướcĐại từ điểnMultimediaHướng dẫn  
 
Tiêu điểm
Kế hoạch tìm kiến phân tử...
Những biến đổi của bề mặt Trái đất
Du hành trong dải ngân hà
Kỹ thuật vô tuyến phục vụ...
Những tia lazer vô tuyến thiên...
Nguyên tử và phân tử trong vũ trụ
Những số liệu chủ yếu
Sự va chạm giữa những thiên thể
Sự hình thành các lục địa và...
Thiên hà
Thư viện ảnh
Rất hấp dẫn & phong phú
Hấp dẫn
Bình thường
Ít thông tin, kém hấp dẫn
 
  
Bạn chưa đăng nhập!
 Danh nhân Thế giới   101 Triết gia


RENÉ DESCARTES

RENÉ DESCARTES

TIỂU SỬ

            RENÉ DESCARTES (1596 - 1650) triết gia, nhà khoa học, nhà toán học Pháp? thường được gọi là cha đẻ của triết học hiện đại.

            Sinh tại La Haye, Touraine (trước đây là một tỉnh của Pháp), Descartes là con trai của một nhà tiểu quý tộc và thuộc về một gia đình từng sản sinh ra nhiều trí thức. Lên tám tuổi, ông vào trường Dòng Tên tại La Flèche, và ông lưu lại đây học tập trong tám năm. Bên cạnh những môn học cổ điển thông thường, Descartes còn được học toán và triết học kinh viện, một loại triết học tìm cách sử dụng lý trí con người để hiểu giáo lý Ki-tô giáo. Ki-tô giáo La Mã đã gieo ảnh hưởng lớn đối với Descartes trong suốt cuộc đời ông. Học xong trường dòng, ông tiếp tục học luật tại đại học Poitiers và tốt nghiệp năm 1616. Tuy nhiên, ông không bao giờ hành nghề luật sư; năm 1618, ông gia nhập quân đội với ý định theo đuổi binh nghiệp. Trong những năm tiếp theo, ông phục vụ trong những đơn vị quân đội khác nhau, nhưng giờ đây ông đã hoàn toàn chú tâm vào những vấn đề toán học và triết học mà với chúng ông sẽ theo đuổi đến trọn đời. Ông đến thăm và nghiên cứu ở ý từ năm 1623 đến 1624, và trở về Pháp sống từ năm 1624 đến 1628. Trong thời gian ở Pháp, Descartes tận tụy nghiên cứu triết học đồng thời làm nhiều thí nghiệm về quang học. Năm 1628, sau khi bán hết tài sản, ông đến Hà Lan và định cư tại đây đến hết đời. Descartes sống qua nhiều thành phố khác nhau ở Hà Lan, như Amsterdam, Deventer, Utrecht và Leiden.

            Có lẽ trong năm năm đầu tiên sống tại Hà Lan, Descartes đã soạn công trình chính yếu đầu tiên của mình, Những yếu luận triết học, xuất bản năm 1637. Công trình này gồm bốn phần: tiểu luận về số học, tiểu luận về quang học, tiểu luận thứ ba về sao băng, và Phương pháp luật, trình bày những suy luận triết học. Tiếp sau đó là những công trình triết học khác, có thể kể Các suy niệm về đệ nhất triết học (1641; hiệu đính 1642) và Những nguyên lý triết học (1644). Cuốn sau cùng ông đề tặng Công chúa Elizabeth Stuart xứ Bohemia, sống ở Hà Lan và là bạn thân của Descaltes. Năm 1649, Descaltes được mời đến triều đình của hoàng hậu Thụy Điển Christina ở Stockholm để dạy triết cho hoàng hậu. Sư khắc nghiệt của mùa đông phương bắc khiến ông mắc bệnh sưng phổi và chết tại đây năm 1650.

TRIẾT HỌC

            Descartes nỗ lực áp dụng phương pháp suy luận quy nạp của khoa học và đặc biệt là của toán học vào triết học. Trước ông, triết học bị chi phối bởi phương pháp của trường phái kinh viện, nó hoàn toàn dựa trên việc so sánh và đối chiếu những quan điểm của những thế giá đã được thừa nhận. Phản bác phương pháp này, Descartes nêu rõ: “Trong khi tìm kiếm con đường trực tiếp dẫn đến chân lý, chúng ta cần tập trung không phải vào đối tượng mà chúng ta không thể có được một cảm thức chắc chắn nào về nó tương tự như cảm thức chắc chắn của chứng minh số học và hình học''. Do vậy ông kiên quyết không nhận cái gì là chân lý cho đến khi ông thiết lập được những chứng lý để nghĩ rằng, nó là chân lý. Sự kiện chắc chắn duy nhất mà từ đó sự tra vấn của ông bắt đầu được ông diễn tả trong câu nói thời danh Cogito, ergo sum, ''Tôi tư duy, vậy tôi hiện hữu''. Từ tiên đề này, một ý thức minh bạch trong tư duy của ông chứng thực sự hiện hữu của riêng ông, ông biện minh cho sự hiện hữu của Thượng Đế. Thượng Đế, theo triết học của Descartes, tạo ra hai loại bản thể làm nên toàn thể thực tại. Một loại là những bản thể tư duy hoặc trí tuệ, và loại kia là những bản thể trương độ hay những cơ thể.

KHOA HỌC

            Triết học của Descartes, đôi khi được gọi là thuyết Descartes, đã đưa ông đến những giải nghĩa phức tạp và sai lầm về nhiều hiện tượng vật lý. Tuy nhiên, những giải nghĩa này vẫn có giá trị bởi vì ông đã đưa ra một hệ thống những giải thích cơ học về các hiện tượng vật lý thay cho những ý niệm mơ hồ của hầu hết các tác gia trước đây. Mặc dù mới đầu Descartes có khuynh hướng thừa nhận luận thuyết của Copernicus về vũ trụ với ý tưởng về một hệ thống các hành tinh quay vòng xung quanh Mặt Trời, nhưng ông đã từ bỏ luận thuyết này khi nó bị giáo hội Thiên Chúa giáo La Mã kết án là dị giáo. Thay vào đó, ông đưa ra lý thuyết các vòng xoáy theo đó không gian hoàn toàn được lấp đầy bởi vật chất, trong những trạng thái khác nhau, và quay tít quanh Mặt Trời.

            Trong lĩnh vực sinh lý học, Descartes lập luận rằng, một phần trong máu là lưu chất tinh vi, mà ông gọi là sinh khí. Ông cho rằng, sinh khí tiếp xúc với các bản thể tư duy trong óc và chảy dọc theo những đường dây thần kinh để kích hoạt các cơ và những phần thân thể khác.

            Nghiên cứu của Descartcs về quang học dẫn ông đến khám phá độc lập quy luật cơ bản về sự phản xạ: theo đó góc tới (angle of incidence) bằng góc phản xạ (angle of reflection). Luận văn của ông về quang học là phát biểu đầu tiên được xuất bản về quy luật này. Khảo sát của ông về ánh sáng như là một thứ áp lực trên môi trường đặc mở đường cho lý thuyết sóng về ánh sáng (undulatory theory of light).

TOÁN HỌC

            Sự đóng góp danh giá nhất mà Descartes dành cho toán học là hệ thống hóa hình học giải tích. Ông là nhà toán học đầu tiên nỗ lực sắp xếp những đường cong theo loại phương trình tạo ra chúng. Ông cũng có nhiều đóng góp vào lý thuyết các phương trình. Descartes là người đầu tiên dùng những mẫu tự cuối cùng của bảng chữ cái để chỉ định những lượng chưa xác định và những mẫu tự đầu tiên được chỉ định những lượng đã xác định. Ông sáng tạo ra phương pháp số mũ để diễn tả lũy thừa của số học. Ngoài ra ông còn trình bày quy tắc, được biết như quy tắc ký hiệu của Descartes, phát hiện một số nghiệm dương và âm cho bất kỳ phương trình đại số nào.

TRI THỨC LUẬN

            Cả cao trào của khoa học hiện đại lẫn sự phục hồi của chủ nghĩa hoài nghi đều gieo ảnh hưởng to lớn lên tư tưởng của Descartes. Mặc dù ông cho rằng, con người có năng lực về tri thức và sự chắc chắn và rằng, khoa học hiện đại đang phát triển thượng tầng cấu trúc của tri thức, nhưng ông vẫn nghĩ rằng, chủ nghĩa hoài nghi đưa ra một thách thức chính đáng cần có câu trả lời, và câu trả lời đó chỉ mình ông mới có thể cung cấp.

            Thách thức của chủ nghĩa hoài nghi, như Descartes nhận thấy được mô tả sống động trong tác phẩm Các suy niệm siêu hình học của ông. Ông xem xét giả định rằng, mọi tin tưởng của con người đều sai lầm, vì đó là những ảo tưởng của một ác thần có quyền lực áp đặt những tin tưởng lên con người mà họ không hay biết. Nhưng Descartes quả quyết rằng, không thể có chuyện mọi tin tưởng của con người đều sai lầm, vì kẻ có những tin tưởng sai lầm đang suy nghĩ và biết rằng, mình đang suy tư, vậy nếu một người đang suy tư, thì người đó hiện hữu. Những sự vật không hiện hữu không thể suy tư. Phương cách lập luận này được tóm lược trong công thức của Descartes, ''Cogito, ergo sum'' (''Tôi tư duy, vậy tôi hiện hữu'').

            Descartes phân biệt hai nguồn tri thức: trực giác và diễn dịch. Trực giác là sự lĩnh hội về mặt tinh thần không qua trung gian hoặc sự nắm bắt trực tiếp một điều trải nghiệm. Chân lý của mệnh đề “Tôi suy tư” được đảm bảo bằng trực giác mà con người có về kinh nghiệm suy tư của riêng mình. Người ta có thể nghĩ rằng, mệnh đề “Tôi hiện hữu'' được đảm bảo bằng lý luận diễn dịch, do chữ ''ergo'' gợi lên. Tuy nhiên, trong Phản đối và trả lời (1642; phần phụ lục của quyển Các suy niệm...), Descartes dứt khoát nói rằng, sự chắc chắn của mệnh đề ''Tôi hiện hữu'' cũng dựa trên trực giác.

            Nếu người ta chỉ có thể biết rằng, người ta suy tư và hiện hữu, thì tri thức con người hạn hẹp một cách đáng buồn. Nên Descartes tiếp tục nới rộng những ranh giới của tri thức. Sau khi chỉ ra mọi tri thức đều tuỳ thuộc vào tư duy hay lý tin, không phải vào giác quan hay tưởng tượng, ông tiếp tục chứng minh để tự thỏa mãn rằng, Thượng Đế hiện hữu; rằng, tiêu chuẩn dành cho tri thức là rõ ràng và rành mạch; rằng, tinh thân dễ nhận biết hơn thể xác; rằng, yếu tính của vật chất là trương độ; và rằng, hầu hết những tin tưởng trước đây của ông đều đúng.

            Một số những chứng lý này thuyết phục được nhiều người bằng hình thức mà Descartes trình bày chúng. Rắc rối chính là điều người ta thường nói tới: sự luẩn quẩn kiểu Descartes. Để thoát khỏi khả năng một ác thần lừa dối về mọi thứ mình tin tưởng, Descartes chứng minh rằng, Thượng Đế hiện hữu. Thế rồi ông lập luận rằng, sự rõ ràng và rành mạch là tiêu chuẩn của mọi tri thức bởi vì Thượng Đế không lừa dối con người. Nhưng, bởi vì tiêu chuẩn này có được chỉ sau khi sự hiện hữu của Thượng Đế đã được chứng minh, nên ông không thể viện đến tiêu chuẩn này khi ông trình bày bằng chứng của ông về sự hiện hữu của Thượng Đế; vì lý do đó ông không thể biết rằng, chứng cứ của ông là vững chắc.

NHỮNG TÁC PHẨM CHÍNH

            Essais philosophiques (1637; Những tiểu luận triết học)

            Discours de la méthode (1637; Phương pháp luận)

            Meditationes de Prima Philosophia (1641; hiệu đính 1642; Các suy niệm về đệ nhất triết học).

            Principia Philosophiae (1644; Những nguyên lý triết học)

 

Xem thông tin tác giả tại đây    Phản hồi

 Danh nhân Thế giới   101 Triết gia
Francis Bacon
Thomas Hobbes
René Descartes
Pierre Gassendi
Blaise Pascal
Baruch Spinoza
John Locke
Nicolas Malebranche
Gottfried Wilhelm Leibniz
Duyệt theo chủ đề
BKTT Thiếu nhi
BKTT Phổ thông
BKTT Nâng cao
BKTT Tổng hợp
BKTT Phụ nữ
Văn minh thế giới
Khám phá & Phát minh
Từ điển
Các nước
Đất nước Việt Nam
Lịch sử & Văn hoá Thế giới
Hiện tượng bí ẩn & kỳ lạ
Tử vi và Phong thuỷ
Danh nhân Thế giới
Danh ngôn nổi tiếng
Trí tuệ Nhân loại
Thơ ca & Truyện ngắn
Ca dao Tục ngữ
Truyện cổ & Thần thoại
Truyện ngụ ngôn & Hài hước
Học tập & Hướng nghiệp
Giải trí - Game IQ - Ảo thuật
Câu đố & Trí thông minh
Cuộc sống & Gia đình
Hoạt động Thanh thiếu niên
Trang chủ  |  Danh ngôn nổi tiếng  |  Danh nhân Thế giới  |  Từ điển  |  Câu hỏi - ý kiến
© 2007-2012 www.bachkhoatrithuc.vn. All rights reserved.
Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử tổng hợp trên Internet số 1301/GP-TTĐT, cấp ngày 30/11/2011.
Công ty TNHH Dịch Vụ Trực Tuyến Polynet Toàn Cầu Làm web seo top google